Σπιτάκι

Η πρώτη μου επαγγελματική επαφή με τον θάνατο ήταν πριν 2 χρόνια, στα πλαίσια της χειρουργικής μου, στο 4ο έτος. Είχα κληρώσει στο Ιπποκράτειο, στην κλινική του Ανδρουλάκη, αν και βασικά ο Ανδρουλάκης είχε φύγει και η κλινική ήταν ακέφαλη. Ήμουν στην ομάδα του Παπαδόπουλου.

Καθώς κάναμε μάθημα μια μέρα, ακολουθούσαμε σαν χαμένα, σαν χαζά, όπως θέλετε πείτε το, τον καθηγητή μας και αυτός μας μίλαγε. Γενικώς μας μίλαγε για βλακείες, δεν μπορώ να πω ότι έκανε και κανα συνγκλονιστικό μάθημα (then again, ποιος χειρουργός κάνει; Μετριούνται στα δάχτυλα του ενός ποδιού). Στον θάλαμο πίσω μας ήταν ένας παππούλης στο κρεβάτι του, σε ψιλοάθλια κατάσταση. Δεν ξέραμε εμείς τι είχε, αν και νομίζω μετά μας είπαν ότι είχε καρκίνο στο πάγρεας. Ξαφνικά αρχίζει να αναπνέει πολύ έντονα και έμοιαζε να αγκομαχά. Χαμπάρι κανείς δεν είχε πάρει, μέχρι που η Δήμητρα, μια συμφοιτήτρια, ρώτησε μήπως ο τύπος δεν είναι καλά.

Το πρόβλημα στο 4ο έτος ήταν ότι για πρώτη φορά μπαίναμε στην κλινική και δεν είχαμε εξοικειωθεί με διάφορες εικόνες. Ίσως το μεγαλύτερο κέρδος ήταν ότι καταφέραμε να ξεχωρίζουμε τον πραγματικό πόνο από την απλή γκρίνια. Κακά τα ψέματα, οι ασθενείς σε γενικές γραμμές είναι μάλλον στρυφνοί. Δεν τους κατηγορώ τελείως. Φταίμε και εμείς, φταίνε και οι συνθήκες. Πρέπει όμως να κάνουμε την δουλειά μας και αν συνέχεια κάνουν αχ, βαχ και γκουχ, δεν βγάζουμε άκρη. Από την άλλη είναι δύσκολο να συνενοηθείς και να καταλάβεις τι τρέχει μερικές φορές. Διάβαζα πχ σε ένα βιβλίο για μια ασθενή που δήλωσε ότι νομίζει ότι είδε στον ύπνο της ότι πόναγε στο στήθος και ήρθε για να διαπιστώσει ο γιατρός αν πράγματι πόναγε! Εντελώς ζμποινγκ περίπτωση.

Τέλος πάντων, ξέφυγα λίγο. Ρωτάει η Δήμητρα και τότε γυρνάει ο Παπαδόπουλος τον βλέπει και μπήζει τις φωνές. Κόκκαλο εμείς. Έφεραν απινιδωτή, ενέσεις, μπας και τον σώσουν, αν και μάλλον είχαν πάρει απόφαση εξαρχής ότι δεν είχε και τρελές πιθανότητες επιβίωσης. Έγινε λίγο σούσουρο.

Ντρέπομαι, αλλά ομολογώ, ότι το μόνο πράγμα που αισθάνθηκα ήταν περιέργεια. Δεν τον ήξερα τον άνθρωπο, δεν τον είχα ξαναδεί. Για μένα ήταν απλά κάποιος που πέθανε και το έβλεπα εντελώς αποστασιοποιημένος, σαν ένα κομμάτι της εκπαίδευσής μου. Είχα γίνει τόσο αναίσθητος από τότε; Ξέρω ότι όταν είδα για πρώτη φορά καρκίνο ήταν λίγο σοκ, ξέρω όμως ότι τώρα μου φαίνεται αδιάφορο. Βλέπω νεαρούς στην κλινική με λευχαιμία και δεν με αγγίζει. Όχι όσο θα έπρεπε νομίζω. Λύκος, καρκίνος, βαριές λοιμώξεις, σχιζοφρένεια (δείτε και τα “Στο στόμα της τρέλας”) είναι απλά κομμάτια της εκπαίδευσής μου.

Έχω καταλήξει να πιστεύω αυτό που μάλλον είναι γνωστό σε όλους. Η αποστασιοποίηση είναι μια μορφή άμυνας. Αν δεν ξέρω τον ασθενή, γιατί να στεναχωρηθώ; Όλα είναι μέσα στην ζωή. Αν κάθε ασθενής που βλέπω με έκανε να αισθάνομαι θλίψη σαν να ήταν δικό μου πρόσωπο, δεν νομίζω ότι θα μπορούσα να κάνω την δουλειά μου. Ίσως είναι φτηνή δικαιολογία, ίσως στον βωμό της διατήρησης της δικής μου ψυχικής υγείας, περνάω από το ένα άκρο στο άλλο. Ίσως μέσα στο μυαλό μου μεγαλοποιώ το πρόβλημα, αλλά ίσως πάλι υπεραπλουστεύω τον θάνατο.

Στο κάτω κάτω, τι είναι και η ζωή, παρά ένα μοναχικό ταξίδι προς το τέλος της; Καλά ας μην γίνω τόσο μελαγχολικός… το ταξίδι δεν είναι μοναχικό. Το τέλος είναι. Αλλά γιατί να φοβίζει τόσο πολύ κάτι που ξέρουμε ότι απλά θα έρθει. Προσωπικά δεν με φοβίζει ο θάνατος, πιστεύω. Ίσως η τριβή με αυτόν να με έχει εξοικειώσει. Πιο πολύ με φοβίζει η πορεία προς τον θάνατο. Το πώς θα πεθάνω και όχι το πότε, το γιατί, το που… Ένας ασυμπτωματικός αιφνίδιος θάνατος είναι ό,τι καλύτερο.

Αν και γενικά νομίζω έχω γίνει πολύ αναίσθητος, το Παίδων ήταν λίγο διαφορετικό ίσως, όπως επίσης και όταν έχεις έναν ασθενή καιρό. Για αυτό όμως, θα σας μιλήσω σε ένα άλλο άρθρο της σειράς.