Μια υποσημείωση στην προηγούμενη μου τριλογία in four parts [1 2 3 4], περί άλλων πραγμάτων που με πειράζουν με τα πανεπιστήμια στην Ελλάδα, και το “διάλογο” που γίνεται για τη μεταρρύθμιση τους.
Φοβόνται διάφοροι πως, αν επιτρέψουμε τα μη-κρατικά πανεπιστήμια, θα δούμε τρομερά παραδείγματα νεποτισμού. Γιατί όμως έχουμε το Πανελλήνιο σύστημα εξετάσεων; Μήπως δεν είναι πως ξέρουμε και φοβόμαστε πως, αν δεν γίνονται όλα με μόρια, βάσεις και μηχανογραφικά, σύντομα θα γίνουν τ’ απίστευτα; Δεν έχουμε ήδη ένα σωρό προβλήματα με τις μετεγγραφές; Δηλαδή ουσιαστικά αυτό που λένε αυτοί οι άνθρωποι είναι πως προτιμούν το βόλεμα της θέσης και του γνωστού, παρά το βόλεμα του χρήματος.
Μα δεν υπάρχει λόγος να έχουμε το ένα ή το άλλο. Ήδη καταπολεμάμε την αδικία του μέσου με τις Πανελλαδικές εξετάσεις. (Οι οποίες προφανώς δεν είναι τέλειες, μα αυτή είναι άλλη συζήτηση. Δεν πιστεύω πως είναι και τόσο δράμα πλέον.) Γιατί να μην κάνουμε το ίδιο για την “αδικία” του χρήματος; (H οποία “αδικία”, αν έτσι θέλετε να την πείτε, ήδη υπάρχει, μη γελιόμαστε. Δεν σκάνε όλοι τόσα και τόσα σε φροντιστήρια, και δεν πάνε τόσοι και τόσοι στο εξωτερικό; Ούτε και τώρα έχουμε ίση και δωρεάν παιδεία.)
Ας αναγκαστούν τα μη-κρατικά μη-κερδοσκοπικά πανεπιστήμια να δέχονται τους φοιτητές τους μέσω των μηχανογραφικών. Θα δηλώνεις το Οικονομικό του Λατσείου ας πούμε, μαζί με την ΑΣΟΕ. Θα πείτε τι γίνεται με τα δίδακτρα; Μπορεί να γίνεται ό,τι γίνεται και τώρα, ας πούμε, για τις μηχανικούς του Στρατού. Δηλαδή δύο σχολές, δύο βάσεις. Ας πούμε, θα δηλώνει κάποιος 1η επιλογή τους Ηλεκτρολόγους του Λατσείου με πλήρη υποτροφία (αν η οικογένεια του έχει εισόδημα αρκετά χαμηλό για να μπορεί να γίνει δεκτός με υποτροφία), 2η τους Ηλεκτρολόγους του Λατσείου με μερική υποτροφία, και 3η τους Ηλεκτρολόγους του Λατσείου με πλήρη δίδακτρα. Προφανώς οι βάσεις θα θέτονται αναλόγως.
Τέλος πάντων, όλα αυτά είναι τρομερά υποθετικά, και δεν καταφέρνουμε και τίποτα με το να συζητάμε και να μπλέκουμε στις λεπτομέρειες. Να ευχαριστήσω τον Daarthir που συμμετείχε στο πάρε-δώσε των άρθρων και των σχολίων, καθώς και όλους τους υπόλοιπους. Να σας δώσω και κανά δυό links από άρθρα και σχόλια στο blog του, που παρουσιάζουν περισσότερο τη δικιά του πλευρά [1 2] — στο μπλογκ του μπορείτε να βρείτε μπόλικα άλλα.
Οπότε για το επόμενο post θα προσπαθήσω να κάνω κάτι πιο θετικό — ένα όραμα για το πως μπορούν (ελπίζω) και θα ήθελα να είναι τα πανεπιστήμια στην Ελλάδα μερικές δεκαετίες στο μέλλον. Σ’ αυτό τουλάχιστον, ελπίζω να μπορέσουμε να συμφωνήσουμε.
Εν τω μεταξύ, παραθέτω ένα ενδιαφέρον σχόλιο από το anatheorisi.org κάτω από το fold.
Το πρόβλημα βεβαίως νομίζω πως είναι (εν μέρει φυσικά) πως μέχρι στιγμής δεν είχε γίνει καν προσχέδιο. Οπότε οι αντιδράσεις ήταν για όλες τις δυνητικές μεταρρυθμίσεις, και όχι τόσο γι’ αυτές που προβάλονται στο προσχέδιο. Για να δούμε τι θα γίνει τώρα δηλαδή.
Το προσχέδιο δεν περιέχει καμιά μεταρρύθμιση. Όταν μιλάμε για “θεσμικό πλαίσιο” και τελικά βλέπουμε ένα νομοσχέδιο που αποτελεί εξελικτικό βήμα και όχι ρηξικέλευθο (δηλαδή evoluationary αντί για revolutioary), δεν μπορούμε να μιλάμε πλέον για μεταρρύθμιση. Το προσχέδιο περιέχει μερικά θετικά στοιχεία (πχ ανταποδοτικές υποτροφίες, αφορολόγητο δωρεών, κα) αλλά δεν αποτελεί μεταρρύθμιση. Τακτοποιεί εκκρεμότητες δηλαδή που προέκυψαν τα τελευταία χρόνια. Δεν είναι μεταρρύθμιση αυτό… caretaking το λέμε εδώ.
Πώς μας προέκυψε όμως ο ξεσηκωμός;
Καταρχήν η ΝΔ έχασε μια εξαιρετική ευκαιρία να στριμώξει το ΠΑΣΟΚ και να το αναγκάσει να πάρει επίσημη θέση όσον αφορά την επικείμενη αναθεώρηση του άρθρου 16. Το είχα γράψει και παλαιότερα, το επαναλαμβάνω και τώρα: η θέση του ΠΑΣΟΚ αυτή τη στιγμή είναι “τραβάτε με κι ας κλαίω”. Ως τέτοια είναι διφορούμενη και ερμηνεύεται κατά το δοκούν αναλόγως με το κομματικό ακροατήριο. Θα μπορούσε ο Καραμανλής να έθετε το θέμα ανοιχτά και δημοσίως και να ανάγκαζε το ΠΑΣΟΚ να πάρει θέση: ναί ή όχι.
Στη συνέχεια τί έγινε; Αποδείχτηκε η ανικανότητα της κ. Γιαννάκου. Διάλογος για την παιδεία δεν έγινε. Τα αρμόδια (δήθεν) στελέχη στο Υπουργείο και στο κόμμα αποδείχτηκαν ανίκανα να διαχειριστούν ένα απλό, θεωρητικά, project. Να οργανώσουν δηλαδή ανοιχτο διάλογο δίχως όρους, με αντικείμενο σε πρώτη φάση την καταγραφή τάσεων και απόψεων. Αυτό ήταν και παραμένει τραγική αποτυχία.
Και πάνω που φούντωνε το κύμα αντιδράσεων, και έριχναν λάδι στη φωτιά κάτι φυλλάδες σαν την Ελευθεροτυπία, η κ. Γιαννάκου βρέθηκε παγιδευμένη. Από τη μια οι προσδοκίες που είχε δημιουργήσει η ίδια η κυβέρνηση με τη φλυαρία της περί μεταρρύθμισης και επενδύσεων και της επιτροπής των σοφών (”8 λαμπρούς επιστήμονες, 8 σοφούς”, τους είχε χαρακτηρίσει δημοσίως ο πρωθυπουργός). Από την άλλη το κενό που υπήρχε λόγω της ανικανότητας της ίδιας και των συνεργατών τους να ολοκληρώσουν έναν στοιχειώδη διάλογο (έστω και προσχηματικό σε τελική ανάλυση).
Και πάνω στην κρίση, αντί η κ. Γιαννάκου να καλέσει τα κόμματα σε δημόσιο διάλογο (μια τηλεοπτική αναμέτρηση τελικά, όπως είχε προτείνει κι ο Θέμης Λαζαρίδης) τί έκανε; Κοιλοπόνησε για βουνό και ξεπέταξε ποντικάκι, δηλαδή προσχέδιο πρότασης (ούτε καν πρόταση).
Καιρός είναι λοιπόν να πάει η κυρία σπίτι της και να διευκολύνει τον πρωθυπουργό μπας και προχωρήσουν κάποια πράγματα στον χώρο της παιδείας. Γιατί με προσχέδια προτάσεων που ορίζουν τον αριθμό των φωτοαντιγράφων που πρέπει να υποβάλλει υποψήφιος καθηγητής στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, και τους εαυτούς μας κοροϊδεύουμε και την παιδεία οδηγούμε βαθύτερα στο τέλμα της.
Το τραγικό είναι πως η κ. Γιαννάκου δεν έκανε τίποτα για την ανώτατη παιδεία εδώ και δυο χρόνια (πέρα από κάτι εγκαίνια πανεπιστημίων τσαντίρ-μαχαλά). Οδήγησε με την ανικανότητά της τα πράγματα σε μια εκρηκτική κατάσταση. Εξέθεσε τον πρωθυπουργό (που υποσχόταν μεταρρυθμίσεις) δημοσιοποιόντας ένα άοσμο, άχρωμο, και άγευστο προσχέδιο πρότασης. Όποιος και να αναλάβει πλέον το χαρτοφυλάκιο της παιδείας, δεν θα δούμε δραστικά βήματα. Διότι το φθινόπωρο έχουμε εκλογές και από του χρόνου μπαίνουμε σε προεκλογική περίοδο.
Που σημαίνει πως η μεταρρύθμιση αναβάλλεται για το 2008, και βλέπουμε. Ο δρόμος προς τον μαρασμό της Ελλάδας είναι στρωμένος με χαμένες ευκαιρίες.
[Update: Άλλαξα μερικά πράγματα για να φανεί πως δε συμφωνώ πως έχουμε να φοβηθούμε οποιαδήποτε "αδικία του χρήματος" όπως λένε πολλοί από τους αντιπάλλους των μη-κρατικών.]
Ο πρωθυπουργός εκθέτει τον εαύτό του. Δεν χρειάζεται την Γιαννάκου.
Καλά ναι, σ’ αυτό συμφωνώ μαζί σου απόλυτα. Δηλαδή τι ακριβώς κάνει ο πρωθυπουργός όλους αυτούς τους μήνες, αν δεν επιβλέπει έστω και που και που την υπουργό του σε μια τόσο σημαντική μεταρρύθμιση; Αρκετά έχουμε ανεχτεί με το “φταίνε οι υπουργοί μου, εγώ είμαι άξιος” του πρωθυπουργού.
“Γιατί να μην κάνουμε το ίδιο για την αδικία του χρήματος;
Ας αναγκαστούν τα μη-κρατικά μη-κερδοσκοπικά πανεπιστήμια να δέχονται τους φοιτητές τους μέσω των μηχανογραφικών…”
Συγγνώμη τι παίζει εδώ; Έχει πάρει λίγο πολιτική κατεύθυνση το Σπιτάκι ή μου φαίνεται. Τι σοσιαλιστικές αρλούμπες είναι αυτές; Τι «αδικία του χρήματος» και άλλα τέτοια κουραφέξαλα διαβάζω;
Λες και τώρα με τις θεεϊκά «δίκαιες» πανελλαδικές δε μπαίνει αυτός που θα έχει πιο πολύ χρήμα να ξοδέψει στους καλύτερους δασκάλους της Παραπαιδείας.
Ξυπνάτε ρε. Βγάλτε χρήμα στη ζωή σας και φροντίστε να στείλετε κι εσείς τα παιδιά σας στο Harvard παρά να προσπαθείτε να κάνετε κάποιο μελλοντικό Harvard να μοιάζει με το ΕΚΠΑ.
LOL, έλα ρε Βασίλη, μην τα παίρνεις. Rant είναι, δεν είναι ό,τι πιο καλογραμμένο. Πιστεύω πως, αν έχεις διαβάσει τουλάχιστον τα περισσότερα περί-πολιτικής που έχω γράψει, δε θα με κατηγορούσες έτσι : ) Ο κάθε κάτοικος έχει και τη δική του “κατεύθηνση”, και δε μπορώ να μιλήσω για τους υπόλοιπους, μα εγώ σίγουρα δε θα με αποκαλούσα σοσιαλιστή στην Ελλάδα. (Αν και, για Αμερική, είμαι μάλλον flaming shrill liberal.)
Βασικά το “αδικία του χρήματος” ήταν ολίγον τι ειρωνικό. Μιλάω σε σοσιαλιστές, οπότε χρησιμοποίησα τη γλώσσα τους. Και απλώς αυτό που ήθελα να πω είναι πως φοβούνται ένα είδος αδικίας, αλλά υπάρχει και άλλο είδος αδικίας πού έχουμε ήδη, τα μέσα κτλ. Φυσικά υπάρχει και το άλλο που έχουμε ήδη — δηλαδή το χρήμα ήδη παίζει μεγάλο ρόλο, είτε τους αρέσει είτε όχι, όπως λες και ‘συ και όπως έχω πει στο παρελθόν. Είναι γελείο να ακούμε τόσα και τόσα για δημόσια παιδεία κτλ., όταν ήδη όλοι σκάνε τόσα και τόσα για τα φροντηστήρια, και όταν τόσοι και τόσοι πάνε στο εξωτερικό. Σόρρυ αν δεν ήμουν απόλυτα clear, αλλά δεν έχω και το χρόνο να κάνω edit δύο και τρεις φορές τα κείμενα : )
Νομίζω πως όταν προκύψουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, θα αναγκαστούμε να αναθεωρήσουμε επιτέλους τον τρόπο εισαγωγής στα πανεπιστήμια γενικώς.
Μια λύση θα ήταν να δέχονται τα πανεπιστήμια τους φοιτητές απευθείας, οπότε υπάρξει ανταγωνισμός αν όχι για δίδακτρα, τουλάχιστον για ταλέντο. Μια άλλη λύση θα ήταν να λειτουργήσει μια ανεξάρτητη υπηρεσία, κάτι σαν clearing house που να μεσολαβεί μεταξύ υποψηφίων φοιτητών και πανεπιστημίων. Φαντάζομαι πως θα υπάρχουν κι άλλες ιδέες.
Θα μου άρεσε η ιδέα της απευθείας εισαγωγής των φοιτητών. Να διαλέγει ο μαθητής που να πάει. Και το πανεπιστήμιο να τον δέχεται (ή να τον απορρίπτει) βάση της ποιότητας του λυκείου που τέλειωσε, των ενδιαφερόντων του, ίσως και μιας γερής συνέντευξης.
Ακούγεται αμερικανικό το κόλπο αλλά τι να κάνουμε… στην παιδεία οι Αμερικάνοι απέδειξαν πως έχουν αλάνθαστο κριτήριο ποιότητας.
Ενδιαφέρον άρθρο του Κ. Βεργόπουλου στην “Ελευθεροτυπία” της Παρασκευής 23/6.
Σε κάθε περίπτωση, για να προτείνουμε λύσεις και να συνειδητοποιήσουμε πώς μπορούμε να αλλάξουμε κάτι, δεν πρέπει αυθαίρετα να λέμε “αυτό είναι καλό” και “αυτό πρέπει να γίνει”.
Αξίζει, πριν από κάθε προσπάθειά μας να βελτιώσουμε κάτι, να προσπαθούμε να δούμε από ποιά βάση και με ποιές αρχές ξεκίνησε το ισχύων σύστημα και μέσα από ποιούς μηχανισμούς εξελίχθηκε. Με τον τρόπο αυτό, αφού γνωρίζουμε τους μηχανισμούς δράσης σε μια κοινωνία (σύστημα) μπορούμε να προβλέψουμε και πώς θα κινηθεί το σύστημα σε κάθε μεταβολή που του κάνουμε και μόνο έτσι μπορούμε να εκτιμήσουμε την ορθότητα των δράσεών μας.
Το τί μας αρέσει ή δεν μας αρέσει είναι δευτερεύον… (εκτός και αν δεν είμαστε επιστήμονες….)
Μια προσπάθεια προς αυτό το σημείο γίνεται εδώ.