Γράφει ο Old Boy για το επίπεδο και είδος ‘πολιτικής συζήτησης’ στη χώρα, και σχολιάζει περαιτέρω ο Talos. Ρίξτε μια ματιά και στα δύο.
Από τον πρώτο,
Aν αποδεικνύει κάτι η όλη ιστορία με τον αποκεφαλισμό Φλωρίδη, δεν είναι τόσο το απόλυτο μπάχαλο που μπορεί να διέπει ένα κόμμα εξουσίας, όσο το ότι ο χρυσός κανόνας για κάθε κόμμα είναι να μιλάει μόνο ξύλινα, να αοριστολογεί, να ταυτολογεί, να μπουρδολογεί, να συνθηματολογεί. Αποτελεί τεράστιο λάθος η οποιαδήποτε συγκεκριμενοποίηση προτάσεων σε τομείς που καίνε, όπως η οικονομία, η κοινωνική ασφάλιση, η ανεργία. Να περνάει ο καιρός, να μιλάμε περί ανέμων και υδάτων, μέχρι να φτάσουμε στις εκλογές. Πόσοι αλήθεια θα μας ψηφίσουν βάσει του προγράμματός μας; Πόσοι; 2%, 3%, 5%; Οι υπόλοιποι ψηφίζουν οπαδικά. Τι ομάδα είσαι; ΑΕΚ. Τι κόμμα είσαι; ΝΔ.
Η αλήθεια είναι πως αυτό είναι κάτι που με έχει προβληματίσει εδώ και καιρό. Όταν ήμουν μικρός, ήμουν πολύ περήφανος που στην Ελλάδα έχουμε πολιτικά συνειδητοποιημένους πολίτες. Πίστευα πως υπήρχε πολιτικός διάλογος, πως ο κόσμος ενδιαφερόταν. Πως έλλειπε η απάθεια της Αμερικής και πιθανώς άλλων χωρών.
Όσο μεγαλώνω συνειδητοποιώ πως δεν είναι πραγματικά διάλογος. Ο μέσος Έλληνας μπορεί να χρησιμοποιεί τη ψήφο του, και μπορεί να ‘συζητάει’ περί πολιτικής πολύ περισσότερο από το μέσο Αμερικάνο. Αλλά πόσες απ’ αυτές τις συζητήσεις είναι πραγματικός εποικοδομητικός διάλογος, και πόσες είναι geyik, συζητήσεις καφενείου να περάσει η ώρα; Πόσοι πραγματικά ακούνε και σκέφτονται; Πόσοι έχουν ήδη αποφασίσει τι θα ψηφίσουν, όχι μόνο στις επόμενες εκλογές αλλά μέχρι να πεθάνουν, και η ‘συζήτηση’ είναι ο μόνος τρόπος που έχουν για να επαναλαμβάνουν τα επιχειρήματα σα νανούρισμα, για να ησυχάσει η συνείδηση τους;
Στις τελευταίες εκλογές ήμουν στο Berkeley. Ο τότε κύκλος μου ήταν σαφώς ΠΑΣΟΚικός. Αλλά ήταν όλοι τους τυφλοί ΠΑΣΟΚοι. Βαμένοι πράσινοι, χωρίς να ξέρουν τι σημαίνει. Επειδή ήταν ο μπαμπάς και η μαμά. Κάποιοι από αυτούς παρακολουθούσαν πολιτική. Όταν βλέπαν το οποιοδήποτε κακό από τη ΝΔ, αφρίζαν. Όταν ακουγόταν κάτι εξίσου κακό για το ΠΑΣΟΚ, το δικαιολογούσαν. Και το αντίστροφο με τα καλά. Όλα τόσο επιφανειακά, τόσο προφανή στην αυταπάτη τους. Η ενημέρωση δεν ήταν ενημέρωση, ήταν τροφή για rationalization. Άλλοι πάλι δεν είχαν ιδέα για πολιτική. Τους μιλούσες λίγο και καταλάβαινες πως δεν παρακολουθούνε, δεν παρακολουθούσαν, δεν ξέρανε τίποτα. Απλώς ο Σημίτης τους φάνηκε καλή φιγούρα για πολιτικός, αξιόλογος, ενώ ο Καραμανλής τους φαινόταν γελοίος. Αυτό ήταν. Λες και αξιολογούσαν τους συμμετάσχοντες του Big Brother ή ξέρω ‘γω τι βλέπετε εκεί πέρα.
Λίγο άσχετο, αλλά για προσέξτε και αυτό από τον δεύτερο,
Παρά τις διαβεβαιώσεις του Φλωρίδη, δεν μπορώ να καταλάβω πώς π.χ. θα εφαρμόσει την μεγαλύτερη φορολόγηση σε μια χώρα όπου το 2003, μόλις 3500 χιλιάδες άτομα είχαν δηλώσει εισοδήματα πάνω από 140.000 Ευρώ, ή όπου το μέσο φορολογητέο εισόδημα των δικηγόρων είναι, σύμφωνα με τις φορολογικές δηλώσεις, μικρότερο από εκείνο των συνταξιούχων.
Αν αυτά τα στατιστικά είναι σωστά, και ο Talos είναι πάντα προσεκτικός, είναι εντυπωσιακά. Με την πολύ κακή έννοια. Το πρώτο ίσως να μην είναι τρομερά άσχημο — δεν έχω κάποια αίσθηση του πόσοι θα έπρεπε να είναι αυτοί, αλλά γενικά δεν είμαστε χώρα με πάρα πολλά υψηλά εισοδήματα. Αν και… για να έχεις Cayenne, λογικά 140+ θα τα βγάζεις, και έχει γεμίσει η Αθήνα με δαύτες και αντίστοιχα υπεραμάξια. Τέλος πάντων, το δεύτερο είναι πασιφανώς τραγικότατο. Είναι ίσως και λίγο ελπιδοφόρο — υπάρχει πολύ περιθώριο για βελτίωση. Από την άλλη, το πρόβλημα είναι πρόβλημα νοοτροπίας, και αυτό είναι το δυσκολότερο να φτιάξει κανείς.
Οδεύοντας στον εικοστό πρώτο αιώνα, η επικράτηση των popcorn/καφενείο politics από το λαό, και της spin city φιλοσοφίας στους πολιτικούς, φαίνεται αναπόφευκτη. Αναρωτιέμαι πόσο φταίει η απαράδεκτη φοιτητική κομματοποίηση…
Τέλος, να σας αφήσω με κάτι πάλι από τον Old Boy,
Είναι τέτοια η δομή του πολιτεύματος, ώστε κάθε κόμμα που εκλέγεται έχει σχεδόν λευκή επιταγή να κυβερνήσει, ακόμη και με τον εντελώς αντίθετο τρόπο από αυτόν που ορίζει το πρόγραμμά του.
Τροφή για σκέψη. Τι θα γινόταν αν αλλάζαμε τον εκλογικό νόμο, έτσι ώστε να αναγκάζει συνήθως, εκτός από περιπτώσεις πραγματικά μεγάλης νίκης, το νικηφόρο κόμμα να συμμαχίσει με κάποιο μικρό για να δημιουργηθεί κυβέρνηση;
Από τη μια υπάρχει το σοβαρότατο ενδεχόμενο πρόβλημα σταθερότητας, και κάποιοι θα λέγανε η αντιδημοκρατική, έστω και μικρή, επιρροή του μικρού κόμματος στην πολιτική της κυβέρνησης.
Από την άλλη, το τωρινό σύστημα έχει το κάποιοι θα λέγανε αντιδημοκρατικό αποτέλεσμα της πλήρης αποσιωποίησης των μικρών κομμάτων. Υπάρχει και το άλλο πολύ ενδιαφέρον όμως. Θα υπήρχε πιο εμφανής ενδοκυβερνητικός διάλογος. Τα δύο κόμματα θα έπρεπε να αιτιολογήσουν στους ψηφοφόρους τους τις επιλογές της κυβέρνησης. Σίγουρα θα τα έριχνε ο ένας στον άλλον, κάθε φορά που διαφωνούσαν. Αλλά θα μειωθεί η δυνατότητα άδειων συνθηματικών πολιτικών μυνημάτων.
Το μικρό κόμμα, που πλέον θα είναι κυβέρνηση, δε θα μπορεί να δέχεται προτάσεις, που θα έθαβε χοντρά προεκλογικά, ασυζητητί (ή με ανούσιες και ανόητες ουτοπικές ανακοινώσεις, που το ίδιο πρακτικά κάνει). Γι’ αυτό και το μεγάλο κόμμα θα έχει ένα δεύτερο ουσιαστικό αντιπολιτευτικό κόμμα, το οποίο μάλιστα είναι στην κυβέρνηση και έχει κάποια (μικρή ενδεχομένως) πραγματική δύναμη.
Όπως είπα, μεγάλη συζήτηση, δεν είμαι σίγουρος αν υπάρχει πραγματικό ζουμί ή αν παραείναι επικίνδυνο, ή λάθος, αλλά είναι σίγουρα ενδιαφέρουσα ιδέα και thought experiment.
Μια είναι η λύση, απλή αναλογική.
Γήπεδο και μπίγκ μπράδερ είναι. Μόνο που στο δευτερο συμμετέχουμε όλοι στο παιχνίδι. Στο πρώτο είμαστε εξέδρα. και ανάλογα με τα γκόλ βαράμε παλαμάκια. Και γουστάρουμε. πολύ καθώς φαίνεται. πόσο είναι είπες το ποστό που ψηφίζει , με προγράμματα λες εσύ, με συνείδηση εγώ, πόσο; 2, 3, 5%; Ωραία. και οι υπόλοιποι τι κάνουν; και μη μου πείς οτι δεν τους αρέσει. βολεμένοι είναι. κι’αν δεν τους αρέσει, ας κάνουνε κι’αλλιώς, αν μπορούνε.
Μπάλα είναι. και οι ομάδες διαχρονικά δυό. Μπάλα εντελώς και σε όλα. θα παρέπεμπα σε παλαιότερο κειμενάκι μου, αλλά δεν είναι σωστό, μοιάζει “φαντασμένο”.
αυτό με το μικρό το κόμμα που θα πάει και θα γίνει “κυβερνητικός ρυθμιστής” τι το θέλατε; το πιστευεται κιόλας; Δε θέλω να νομίζω οτι νομίζετε πως μια τόση δα μειοψηφία του κερατά, θα έμπλεκε με οποιονδήποτε απ’τους δυό και θα παρίστανε τον..ρομπέν των δασών! λες και δεν εχουμε παραδείγματα πια. Χειρότεροι θα γινόντουσαν οι λίγοι. “που για πέντε κουκια της ανάγκης θα το παίζανε και νταβατζήδες…” Αυτό που λέτε μου θυμίζει το δευτρο γύρο στις δημοτικές. “τόσο μου λείπει, σου δίνω δυό καρέκλες κι’έλα”.
Αν είναι να κουβεντιάσουμε σε άλλη βάση για συνεργασίες κομμάτων, οκ. Αλλά οχι ρε παιδιά στο παρά ή στο και ένα και για τα κουκιά. Δείτε τον αλληλοσπαραγμό στον Συν. και τα λέμε πάλι.
Κωστή, δεν νομίζω οτι υπάρχει γενικότερα ιδιαίτερα σοβαρός πολιτικός διάλογος στην Ελλάδα, γιατί (μας αρέσει να) εθελοτυφλούμε: όταν είπα σε μία -νεαρή- κοπέλα οτι η Ελλάδα πρέπει να αναγνωρίσει τα Σκόπια ως ‘Μακεδονία’, ή ‘Βόρεια Μακεδονία’ αν θέλει να πάψει να ζημιώνει τον εαυτό της στο ευρωπαϊκό πολιτικό στερέωμα, άρχισε να ουρλιάζει και να μου απαντά με άναρθρες κραυγές ασυναρτησίας. Ditto όταν είπα σε μία ομάδα -εξίσου νεαρών- γνωστών οτι πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε εδαφικές παραχωρήσεις στην Τουρκία για να διευθετηθούν τα διμερή θέματα.
Οι περισσότεροι Έλληνες για κάποιον λόγο αρνούνται να δουν τα πράγματα ψύχραιμα και να συζητήσουν σε ουσιαστική βάση. Μία έκφανση αυτής της ελληνικής διαβουλευτικής μετριότητας φαίνεται στην πολιτική και κοινωνική μας σκηνή, η οποία απαρτίζεται από ανθρώπους χαμηλοτάτου διανοητικού και πνευματικού επιπέδου.
Όσον αφορά την απλή αναλογική: συμφωνώ οτι μπορεί να συνετίσει τα μικρότερα κόμματα και να βελτιώσει τις επιλογές των ψηφοφόρων. Αλλά με απλή αναλογική δεν περνούν εύκολα μεταρρυθμίσεις. Σίγουρα πάντως θα υποστήριζα αναλογικότερο εκλογικό σύστημα για ηθικούς -δημοκρατικούς- λόγους.
Η απλή αναλογική έχει και προβλήματα σταθερότητας. Δεν νομίζω ότι είμαστε σε σημείο πολιτικού πολιτισμού ώστε να μην γινόταν πρόταση μομφής για ψύλλου πήδημα, αν είχαμε απλή αναλογική. Δύο κοινοβούλια, όμως, όχι βέβαια με 300 το καθένα, θα ήταν ίσως μια έξυπνη ιδέα. Αλλιώς, το μόνο άλλο ενδεχόμενο είναι οι συνεργασίες αλα Deutschland.
Περί φανατισμού, προφανώς και (θεωρητικά) συμφωνώ.
Για τις εδαφικές παραχωρήσεις Νικόλα, δεν συμφωνώ, αλλά είναι άλλο θέμα και δεν θα μιλήσω παραπάνω.
Στην Ελλάδα, ψηφίζω=βολεύομαι. Κοινώς, ψηφίζω το κόμμα που μου υποσχέθηκε μια θέση στο δημόσιο, εμένα ή τον γιο μου, ή το παιδί του κολλητού μου. Ψηφίζω αυτόν που θα με βολέψει. Για ποια πολιτική συνείδηση μιλάμε? Κοροιδευόμαστε?
Υπάρχουν ακόμη ιδεολόγοι? Και αν ακόμη υπάρχουν, ο μανδύας της ιδεολογίας, πχ. “είμαι σοσιαλιστής”, “είμαι κομμουνιστής”, καλύπτει την πραγματικότητα? Έχουμε δει αρκετούς σοσιαλιστές να πλουτίζουν ασύστολα στην Ελλάδα ή σε χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ, ενώ ταυτόχρονα έχουμε δει και μεγαλοκαπιταλιστές τύπου Bill Gates να αφιερώνουν εκατομμύρια δολλάρια στον Τρίτο Κόσμο.
Όσο θα περνάνε τα χρόνια, θα βλέπουμε όλο και περισσότερο την πολιτική σφαίρα να κλίνει προς το κέντρο, οι τεχνοκράτες να συγκλίνουν με τους σοσιαλιστές, και στο τέλος θα δούμε σχήματα στην Ελλάδα όπως Democrats και Republicans. Ας μην πούμε ότι οι Δημοκρατικοί είναι το “left party” γιατί θα ακουστεί αστείο. Στην Αμερική αν πεις ότι είσαι κομμουνιστής αρχίζουν και γελάνε. Αναχρονισμός, σου λένε.
Καταλαβαίνω τί εννοείς, ωστόσο. Ορθολογικές αποφάσεις στην ψήφο μας. Όταν όμως έχεις γλυκαθεί με την εξουσία ή με το βόλεμα, είτε με τους μεν, είτε με τους δε, γιατί να αλλάξεις?
Νομίζω (πιστεύω) ότι το πρόβλημα το επισημαίνεις στην αρχή του άρθρου και όχι στο τέλος. Δεν θεωρώ ότι το εκλογικό σύστημα ή τα κόμματα φταίνε. Θεωρώ ότι φταίμε εμείς ως πολίτες.
Απλά δεν έχουμε την νοημοσύνη, την πολιτική παιδεία, την αντίληψη κ.λ. ώστε να μας αξίζει ή να μπορούμε να διεκδικήσουμε ή να αναδείξουμε ή να δημιουργήσουμε κάτι καλύτερο στην πολιτική ζωή της χώρας.
Έχουμε τους πολιτικούς και την πολιτική που μας αντιστοιχεί.
Παίδες, δεν θέλω να μπω σε λεπτομέρειες, απλώς να δώσω ένα παράδειγμα του πόσο πλέον οι ιδεολογικοί μανδύες (που λέει και ο moga) είναι κατάλλειπα μιας άλλης εποχής.
Την Παρασκευή μίλησε στο MIT ο Γιάννος Παπαντωνίου. Αρκετά εώς πολύ ενδιαφέρον ομιλία, αν βρω χρόνο θα κάνω ένα πιο αναλυτικό post. Το θέμα ήταν γύρω από το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας. Όταν στο τέλος ρωτήθηκε γιατί πιστεύει πως οι ιστορικά πλέον δυνατές ευρωπαϊκες οικονομίες δεν πάνε και τόσο καλά τελευταία, τι απάντησε? Μα πως φταίει ο υπερ-προστασία της αγοράς!
Να ακούς για απελευθέρωση της αγοράς από σοσιαλιστή υπουργό οικονομικών. Καταπληκτικό! :)