Σπιτάκι

Ας αρχίσουμε από το comment του Δημήτρη στο πρόσφατο post μου για DRM:

Εμ.. Κάτι δεν έπιασα. Η μόνη μας έννοια δηλαδή, όταν έρθουν τα Windows Vista τα οποία θα είναι βουτηγμένα μες το DRM, είναι να μην έχουμε ξοδέψουμε πολλά λεφτά σε περιφεριακακά γιατί μπορεί να μην υποστηρίζουν αυτή την παρακολούθηση του τι εκτελούμε στον υπολογιστή μας;;

Σίγουρα δεν είναι η μόνη μας έννοια. Αλλά γενικά είμαι λίγο απαισιόδοξος για το κατά πόσο μπορούμε να την γλιτώσουμε, σ’ αυτό το γύρο τουλάχιστον. Αν υπάρχει μια ανάλυση με την οποία συμφωνώ αρκετά, είναι αυτή του Ed Stroligo. DRM θα έχουμε. Δεν είναι ότι θα μας ρωτήσει κανείς, και δεν είναι πως θα έχουμε επιλογή. Βλέπετε, ο μέσος καταναλωτής μάλλον δεν θα ενδιαφερθεί τρομερά, και τα στούντιο δεν έχουν πρόβλημα να χάσουν μερικούς πελάτες. Που δε θα τους χάσουν δηλαδή—τι, θα σταματήσουμε να βλέπουμε ταινίες στο σπίτι μας; (Εν μέρει, ναι. Αλλά ολότελα;)

Τώρα, όσο και να μη μας αρέσει η κατάσταση, πρέπει να καταλάβουμε το γιατί. Ειδάλλως, σίγουρα καλή αντίσταση δε θα μπορούμε να προβάλλουμε.

Υπάρχει, από τη μια, το ότι αρκετός κόσμος είναι πιστοί συνδρομητές του video-club Bit-Torrent, και πριν από αυτού του video-club Kazzaa. Αυτοί σίγουρα θα ενοχληθούν. Αλλά αυτοί δεν έχουν κάποιο δίκιο ή δικαίωμα. Όπως δεν έχει δίκιο ο κλέφτης που αναγκάζεται να φύγει από το εξοχικό όπου ζούσε όλο το χειμώνα, επειδή ήρθαν οι ιδιοκτήτες για τις διακοπές τους.

Από την άλλη, υπάρχουν εύλογες ανησυχίες για τον ολοένα πιο χουντικό έλεγχο της πληροφορίας. Δείτε το τρομακτικό The Right to Read/Road to Tycho από το post του Δημήτρη. Αν φτάναμε όντως εκεί, θα ήταν πολύ άσχημο πράγμα. Τι λέω, όχι πολύ άσχημο, απολύτως τραγικό.

Το θέμα είναι πως δεν θα φτάσουμε εκεί. Τουλάχιστον, δεν πιστεύω πως θα φτάσουμε ποτέ. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι.

• Αφενός είναι το τι πράγματα είναι πιθανά να γίνουν DRM’d. Πες πως κάνουν μουσική και βίντεο. Χαλάλι τους. Δικαίωμα τους. Από που και ως που δικαιούμαστε τεράστιες τζάμπα συλλογές από χολυγουντιανές ταινίες;
• Τα βιβλία δε θα γίνουν DRM’d. Ή μάλλον, έχουν ήδη γίνει. Τα eBooks. Ξέρετε κανέναν να διαβάζει eBooks; Έχετε δει το Red Planet; Θυμάστε τις οθόνες/φορητούς υπολογιστές που έχουν εκεί, που βασικά είναι σαν ένα κομμάτι παπύρου; Και ‘κει να φτάσουμε (που θα φτάσουμε), ένα καλό paperback είναι τρομερά πιο άνετο. Tα printed media δε θα πεθάνουν.

Τέλος υπάρχει μια ακόμα ανησυχία. Ίσως να μην την προσέξατε αν διαβάσατε το comment στην αρχή του post στα γρήγορα. Το DRM θα επιτρέπει μάλλον σε ένα σωρό εταιρίες να ξέρουνε ακριβώς τι τρέχουμε, και ακριβώς ποιοί είμαστε. Έχετε αγοράσει ποτέ τραγούδι από το iTunes Store; Αν ναι, ξέρετε πως μπορείτε να το παίξετε μόνο σε εως 5 υπολογιστές, τους οποίους έχετε κάνει authorize συνδέοντας τους online με την Apple. Με πιο advanced DRM, τέτοιες συνδέσεις ίσως να πρέπει να γίνονται κάθε φορά που προσπαθείτε να παίξετε κάτι.

Αν έχετε αρχίσει να τραβάτε τα μαλλιά σας, σταματήστε. Απλά θα τα χάσετε. Περιμένετε να γίνει επανάσταση; Είστε σοβαροί; Τo Patriot Act το έχετε ακουστά; Νομίζετε ότι θα πειράξει τους Αμερικάνους να ξέρει κάποιος τι ταινίες βλέπουν; Και νομίζετε πως τα στούντιο θα ενδιαφερθούν, αν έχουν το Joe Sixpack με το μέρος τους, τι θα κάνει η Ελλάδα; Ούτως ή άλλως, λεφτά από την Ελλάδα δε βγάζουν. (Επίσης, μη ξεχνάμε το πείραμα iTunes Music Store. Οι καταναλωτές ψηφίζουν ήδη με τα πορτοφόλια τους—κυρίως στην Αμερική, αλλά και οι Ευρωπαίοι φαίνεται να μπαίνουν στο χορό σιγά-σιγά. Και αυτό που λένε είναι πως δεν τους πειράζει ιδιαίτερα το DRM, τουλάχιστον αν υπάρχει επιλογή backup—και έτσι, για τους πολύ απελπισμένους, αντιγραφών και πειρατίας.)

Και όμως, αν αφήσουμε στην άκρη το θέμα παρακολούθησης (το οποίο είναι μεγάλο θέμα), αυτό μπορεί και να μας βγει σε καλό. Ο λόγος; Third degree price discrimination. Για να σας προλάβω, κάποιες μπινιές που κάνουν οι εταιρίες μπορούνε (θεωρητικά) να βγουνε σε καλό για την κοινωνία. Να δώσω ένα απλό(-ϊκό) παράδειγμα.

Πείτε πως στον κόσμο υπάρχει μόνο ένα μοντέλο αμαξιών, και πως στον κόσμο υπάρχουν 1000000 άτομα, ο Bill Gates, ο οποίος είναι διατεθημένος να πληρώσει έως $1m για το αυτοκίνητο, και όλοι οι άλλοι που μπορούμε να δώσουμε το πολύ $10000. Αν η εταιρία δε μπορεί να διακρίνει ποιός είναι ο Bill Gates, ή αν δεν της επιτρέπεται να χρεώσει διαφορετικές τιμές σε διαφορετικά άτομα, θα χρεώσει $10000 για τα αμάξια της, και θα υπάρχει ένας πολύ χαρούμενος Bill Gates. Τώρα σκεφθείτε πως ο Bill Gates (ή τουλάχιστον αυτοί με τα λεφτά του) δεν ήταν ένας, αλλά δέκα χιλιάδες. Αν χρεώσει $10000, η εταιρία θα πουλήσει 1m αμάξια και θα βγάλει $1e10. Αν χρεώσει $1m το αμάξι, η εταιρία θα πουλήσει 1e4 αμάξια, και θα βγάλει πάλι 1e10. Άρα δεν την πολυενδιαφέρει. Αν οι Bill Gates είναι πάνω από δέκα χιλιάδες, ή αν είναι διατεθημένοι να πληρώσουν ακόμα περισσότερα σε σχέση με μας, τότε η εταιρία θα προτιμήσει να πουλήσει μόνο σε αυτούς. Και οι υπόλοιποι, πάπαλα. Αν όμως η εταιρία μπορεί να χρεώσει διαφορετική τιμή στον καθένα, τότε θα πούλαγε και στα δύο group, στη τιμή που είναι διατεθημένος να δεχθεί ο καθένας.

Πότε είναι καλό αυτό για την κοινωνία; Ο κανόνας είναι απλός. Όποτε το price discrimination ανεβάζει τις πωλήσεις, κάνει καλό στην κοινωνία. Όποτε τις κατεβάζει, κάνει κακό. Δυστυχώς ή ευτυχώς, ζούμε σε καπιταλιστικές κοινωνίες. Δηλαδή σε κοινωνίες όπου οι εταιρίες επιτρέπεται να χρεώνουν ό,τι τιμή γουστάρουνε (αρκεί να μην πειράζουν τον ανταγωνισμό, αλλά όχι και τις τιμολογικές ευαισθησίες του πελάτη), για να βγάλουν όσα περισσότερα λεφτά μπορούνε. Όσον αφορά τις ταινίες και την μουσική, είμαστε ήδη σε μια κατάσταση ‘πολλοί Bill-Gates, όχι αρκετοί από εμάς.’ Πόσοι μπορούνε να έχουν μεγάλες συλλογές DVD στις μέρες μας; Όχι πολλοί. Τουλάχιστον όχι αυτό που θεωρώ εγώ ‘μεγάλες.’ Πάντως είναι αρκετοί για να συνεχίσουν να χρεώνουν οι εταιρίες τις απαράδεκτες τιμές τους, μα όχι αρκετοί για να αγοράζει ένας μέσος άνθρωπος πάρα πολλές.

Τώρα σκεφθείτε τι γίνεται αν το DRM δουλέψει όπως το θέλουν, όσον αφορά τη τιμολογιακή συμπεριφορά των εταιριών. Θα ανέβει η ποσότητα στην αγορά; Πιστεύω πως ναι. Αν ‘σε ξέρουν,’ και ξέρουν ότι είσαι το άτομο που θα αγοράσει ένα DVD το χρόνο, και ξέρουν ότι αν σου πουλήσουν και άλλα θα τα δεις εσύ και μόνον εσύ, τότε γιατί να μην σου ρίξουν την τιμή; Γιατί να μη σου πουλήσουν DVD φθηνότερα, ώστε να αγοράζεις 3 ή 4 ή και 10 το χρόνο. Τι τους νοιάζει, ειδικά από τη στιγμή που φτάσουμε (όχι στο πολύ απώτερο μέλλον νομίζω) σε electronic delivery ταινιών και δεν υπάρχει κανένα κόστος; Προσέξτε, υπάρχουν πάντα και αυτοί που πιθανώς να πληρώσουν παραπάνω. Αλλά οι επιλογές είναι πάντα εθελοντικές. Δεν μας έβαλε ποτέ κανείς το πιστόλι στο κρόταφο, αναγκάζοντας μας να αγοράσει το εκάστοτε CD ή DVD. Αν οι πωλήσεις ανέβουν, σε σχέση με το τι θα είχαμε αν δεν είχαμε price discrimination, όχι αν δεν είχαμε DRM (γιατί DRM θα έχουμε), τότε η κατάσταση είναι καλύτερη.

Όλα αυτά φυσικά προϋποθέτουν την ύπαρξη των μυστηριώδων “them.” Μιλάω για τα στούντιο λες και είναι μια ύπαρξη, λες και ελέγχουν πλήρως το ποιός και πως θα πάρει τα HD-DVD τους. Η αλήθεια πιθανώς να είναι πολύ πιο μπανάλ. Πιθανώς να δημιουργηθεί κάποιος οργανισμός, μη-κερδοσκοπικός, ο οποίος να είναι ουσιαστικά το DRM clearinghouse. Αν κάνουν κάτι τέτοιο, θα το κάνουν μάλλον ακριβώς επειδή ο κόσμος φοβάται κερδοσκοπία, και επειδή θέλει ανωνυμία. Ή ίσως το DRM clearing να γίνεται στο εκάστοτε στούντιο, ή στο εκάστοτε electronic delivery service, σα το oft-rumored iFlix Movie Store της Apple. Στην οποία περίπτωση και οποιοδήποτε ‘καλό’ θα μπορούσε να βγει από την όλη ιστορία θα μειωθεί. Όπως θα μειωθεί, πάλι, αν συνεχίζουν οι Αμερικάνοι να αγοράζουν τα DVD τους από το Walmart, και όχι απευθείας από τα στούντιο. Ό,τι και να γίνει πάντως, δυσκολεύομαι να πιστέψω πως το σύστημα δεν θα είναι θεωρητικά ανώνυμο. Θα σε κάνουν associate με κάποιο serial number ή static IP, αλλά δε νομίζω να πάει παραπάνω.

Για την όλη φρίκη της παρακολούθησης, θυμηθείτε και τα horror stories που ακούγαμε πριν βγούνε τα XP για το activation. Θα μου πείτε, βέβαια, things are ever moving onwards…

Τέλος πάντων, let me bottom-line this for you, γιατί ο χρόνος κυλάει και έχω πολλά ακόμη να κάνω. Το DRM δε το γλιτώνουμε. Τα στούντιο είναι αποφασισμένα. Το αν αυτό θα οδηγήσει σε κάποια φάση σε πλήρη (ή έστω και εν μέρει, και αυτό κακό θα ήταν) σε informational χούντα, είναι μεγάλο και σοβαρό θέμα, αλλά μάλλον τα πράγματα δε θα είναι τόσο άσχημα. Καλά κάνουν αυτοί που φρικάρουν—συχνά για να φτάσεις στο ογδόντα, πρέπει να ζητήσεις εκατό. Απλά δε πιστεύω πως θα φτάσουμε στο πενήντα. Όσο για την πιθανότητα παρακολούθησης, είναι πάλι μάλλον τροφή για μελλοντική ανησυχία—αν ισχύσει το Road to Tycho δηλαδή, όχι τόσο τωρινή—αν και μπορεί να κάνει και κάποιο καλό.