Σπιτάκι

Ο θάνατος του Βραζιλιάνου ηλεκτρολόγου στο μετρό του Λονδίνου ήταν όντως κάτι το συγκλονιστικό. Η Αγγλική αστυνομία, υποτιθέμενο πρότυπο, έκανε ένα πολύ σοβαρό λάθος. Δύο σημεία της ιστορίας όμως προβληματίζουν.

Πρώτον, ο ίδιος ο Βραζιλιάνος. Η αστυνομία είπε, μετά το συμβάν, πως τελικά δε βρέθηκε κάτι να τον συνδέει με τις τρομοκρατικές ενέργειες. Ζούσε και εργαζόταν στο Λονδίνο, συνεπώς ήξερε Αγγλικά. Όμως το θέμα σοβάρεψε όταν πήδηξε πάνω από τα κάγκελα, περνόντας στο μετρό χωρίς να πληρώσει. Υποτίθεται πως τότε εμφανιστήκαν καμιά εικοσαριά αστυνομικοί με πολιτικά, οι οποίοι του είπαν να σταματήσει. Αυτός έτρεξε να προλάβει να μπει στο τρένο, κατεβαίνωντας μια σκάλα, και τρέχοντας σε μια πλατφόρμα.

Τι ακριβώς συνέβη εδώ; Πολιτικά ή όχι, όταν κάποιος σου φωνάζει αφού πήδηξες τα κάγκελα χωρίς να πληρώσεις, προφανώς μιλάμε για κάποιον αστυνομικό, και όχι για κάποιον μαφιόζο. Δεν είναι πως ξαφνικά, στο δρόμο, αρχίσαν να τον κυνηγάνε άντρες με πολιτικά. Και αν το έγκλημα σου ήταν πως δε χτύπησες εισιτήριο, και αρχίζουν να σε κυνηγάνε όχι ένας αλλά πολλοί, και έγινε ό,τι έγινε στο Λονδίνο πρόσφατα, δε μου φαίνεται η πιο έξυπνη αντίδραση το να τρέξεις να προλάβεις το τρένο.

Τρία πράγματα βλέπω εγώ πιθανόν να συνέβησαν. Πρώτον, ο Βραζιλιάνος πραγματικά δεν ήθελε να πληρώσει πρόστιμο, και υποτίμησε τις συνέπειες των πρόσφατων εκρήξεων. Δεύτερον, ο Βραζιλιάνος ήταν μπλεγμένος με άλλες παράνομες δραστηριότητες, άσχετες με τη τρομοκρατία, και πίστευε πως καλό θα έκανε να ξεφύγει. Τρίτον, η Scotland Yard δε λέει ακριβώς την αλήθεια.

Θα ήθελα να ελπίζω πως δεν ισχύει το τρίτο. Η αστυνομία είπε επίσης όμως πως η visa του Menezes είχε λήξει, κάτι το οποίο η οικογένεια του και αργότερα η κυβέρνηση διαψεύσαν. Η οικογένεια του υποστηρίζει επίσης πως αγόραζε κάρτες πολλών διαδρομών για το μετρό, πράγμα που σημαίνει πως δε θα είχε λόγο να πηδήξει από τα κάγκελα.

Ασχέτως αυτής της εκδοχής πάντως, η οποία θα αποδειχθεί είτε σχετικά ελαφρυντική για την αστυνομία, είτε σκάνδαλο επικάλυψης, υπάρχει το γεγονός ότι ο Βραζιλιάνος πυροβολήθηκε οχτώ φορές, επτά από τις οποίες στο κεφάλι. Είναι μέρος της shoot-to-kill στρατηγικής της αστυνομίας. Το να πυροβολήσεις το σώμα ενός βομβιστή είναι επικίνδυνο, διότι μπορεί να πυροδοτήσει τη βόμβα. Το να μην τον σκοτώσεις ακαριαία είναι επίσης επικίνδυνο, διότι μπορεί να την πυροδοτήσει ο ίδιος. Το ότι ο Menezes έφαγε εφτά σφαίρες στο κεφάλι και μια ψηλά στο χέρι σημαίνει πως είχαμε κανονικό εκτελεστικό απόσπασμα. Είτε αυτό, είτε αφάνταστη βαρβαρότητα στην πιο επαγγελματική υποτίθεται αστυνομία του κόσμου.

Και η στρατηγική παραμένει. Η Ευρώπη θεωρεί, δικαιώς, τη θανατική ποινή βαρβαρικό πράγμα. Όμως δέχεται τους Judge Dredd, αστυνόμους, δικαστες και εκτελεστες, στα μετρό του Λονδίνου. Την επόμενη φορά μπορεί να είναι κάποιος τουρίστας με ύποπτο σακίδιο, ο οποίος να μη γνωρίζει καλά Αγγλικά.

H Aγγλική δικαιοσύνη έχει δείξει πως μπορεί να ασχολείται δημοσίως με αρκετά δύσκολα προβλήματα. Αυτή τη φορά μόνο, ελπίζω το αποτέλεσμα να είναι εξίσου τολμηρό με τις διαδικασίες. Ή τουλάχιστον, και πιο σημαντικά, να αλλάξει αυτή η στρατηγική. Ναι, ίσως και να σώσει ζωές. Ίσως και να σώσει ζωές γνωστών και συγγενών μου. Όμως με τι τίμημα για την κοινωνία; Η κριτική της θανατικής ποινής δε βασίζεται μόνο στο βασικό, ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να αποφασίζουμε ποιός ζει και ποιός πεθαίνει. Βασίζεται επίσης στο ότι μπορεί και να αποδειχθεί (όπως έχει αποδειχθεί συχνά στην Αμερική, και αποδείχθηκε πριν από λίγες μέρες στο μετρό του Λονδίνου) πως θανατώνονται και αθώοι.