Μετά την ανασκόπηση στο Reality Tape, έκατσα σήμερα να ξαναδιαβάσω περί του Λονδίνου.
(Από τα πιο ενδιαφέροντα ήταν το Clash of Civilizations, του Samuel Huntington. Όχι γιατί συμφωνώ ιδιαίτερα με ό,τι λέει, μα γιατί είναι γραμμένο πριν από δώδεκα χρόνια. Καλό είναι να θυμόμαστε πως πολλά από τα πράγματα που μας φαίνονται τώρα προφανή, μπορεί να αποδειχθούν πολύ λάθος, και το αντίστροφο.)
Kάπου εκεί ήρθε και το homo globalis του Μαίανδρου, και το πως οι βομβιστές ήταν Άγγλοι.
Με το να ζήσει κανείς στο εξωτερικό, βλέπει πολλά πράγματα. Οι διαφορές είναι καθημερινές, αναμφίβολες. Δεν είναι απλά κάτι που διαβάζει στις εφημερίδες και τα βιβλία, βλέπει σε ταινίες, στη τηλεόραση. Δεν είναι κάτι που προσπαθεί να του πει κάποιος άλλος, αλλά κάτι που το βλέπει με τα μάτια του.
Η συγκατοίκηση μπορεί να οδηγήσει είτε στον διάλογο και την κατανόηση του homo globalis, είτε στον εξτρεμισμό. Όταν μια διαφορά είναι μεγάλη και προφανής, είτε προσπαθείς να γεφυρώσεις το χάσμα, είτε απορρίπτεις την οποιαδήποτε συνενόηση.
Έχω δει άτομα να κλείνονται στον εαυτό τους και τις εμπειρίες τους. Όλοι εξιδανικεύουν την πατρίδα τους έως ένα σημείο, αλλά κάποιοι πραγματικά δε θέλουν να δώσουν καμία ευκαιρία στο νέο μέρος. Άλλοι φυσικά ενθουσιάζονται, και μετά σνομπάρουν την πατρίδα τους ακόμα και στα πιο αστεία πράγματα. Υπάρχουν βέβαια και οι μέσες περιπτώσεις, αυτοί που προσπαθούν να είναι ο homo globalis, και εν τέλει δεν ανήκουν πραγματικά πουθενά…
Σήμερα πήρε φωτιά και η συζήτηση περί το multiculturalism της Αγγλίας. Οι επιθέσεις δεν είχαν στόχο μόνο τους επιβάτες του μετρό και των λεωφορείων, όπως και το shock and awe σκόπευε να τους βάλει όλους—τους εχθρούς της Αμερικής ανά τον κόσμο—στην θέση τους. Γίναν επιθέσεις εναντίον Άγγλων μουσουλμάνων. Ο Κάρολος παρότρυνε τους μουσουλμάνους υποκόους του να καρφώσουν όποιους υποψιάζονται ως εξτρεμιστές. Ευτυχώς κάποιοι συγκρατούν τη λογική τους.
Πάντως η Αγγλία—και η Ευρώπη—έχουν πολύ διαφορετικό multiculturalism από την Αμερική. Η Αμερική, όπως συχνά μας αρέσει να λέμε εμείς οι Έλληνες, δεν έχει ιστορία, δεν έχει παρελθόν. Εδώ και 400 χρόνια αναγκάζεται να παλέψει να δημιουργήσει μια εθνική συνείδηση. Οι περισσότεροι που ήρθαν στην Αμερική δεν είχαν κοινή γλώσσα, κοινή θρησκεία, ή κοινή ιστορία. Είχαν μόνο κοινές εμπειρίες, και ένα κοινό όνειρο. Και αυτό που τους έδωσε η χώρα για να κολλήσει αυτή η ανόμοια μάζα, ήταν και είναι σύμβολα.
Σύμβολα στην Αμερική υπάρχουν παντού, και τα πάντα συμβολαιοποιούνται. Η σημαία είναι συμβολική. Το “American Dream” είναι κάτι το συμβολικό. Τα ατελείωτα, δαιδαλώδη paraphernalia που συνοδεύουν κάθε κρατική υπηρεσία και στέλεχος είναι σύμβολα.
(Οι στρατιωτικές διαφημίσεις εκστράτευσης στην Αγγλία προσπαθούσαν να παρουσιάσουν ένα στρατό ψιλό-cool, αλλά επαγγελματικό. Μια αντίστοιχη, αντιπροσωπευτική, στην Αμερική: ένας νέος με wifebeater ατενίζει ένα τεράστιο κατακόρυφο βράχο μπροστά του, και αποφασιστικά αρχίζει να το σκαρφαλώνει. Καθώς ανεβαίνει, βλέπει πάνω στο βράχο οράματα από μάχες, σχηματισμούς αεροπλάνων, εξοπλισμό, τη Σημαία, που τον εμψυχώνουν και τον ωθούν να συνεχίσει. Λίγο πριν την κορυφή, απλώνεται ένα χέρι από ψηλά. Ο ίδιος, με την άσπιλη επίσημη στολή των US Marines, τον βοηθάει στο τελευταίο βήμα, τον χαιρετά στρατιωτικά, και μετά γίνονται ένα και το αυτό. “Marines. The few. The proud.”)
Ο Πρόεδρος ήταν και είναι ένα σύμβολο. Δεν είναι πολιτικός. Είναι αρχηγός. Εξού και ο προβλιματισμός όλων των Ευρωπαίων: πως γίνεται να κυνηγήσαν τον Clinton για κάτι τόσο αθώο, τόσο προσωπικό, και να μην έχουν αγγίξει τον Bush για τόσα και τόσα; Η απάντηση εδώ είναι πολύπλοκη, αλλά τουλάχιστον εν μέρει έχει να κάνει με το ότι ο Clinton τόλμησε να προσβάλει την εικόνα του Προέδρου. Ο Bush έχει κάνει πολύ χειρότερα, αλλά το να καταδικαστεί σε μια τέτοια κρίσιμη στιγμή, θα έκανε τρομερό κακό στην Αμερική. Αμερική όχι ως χώρα, μα ως Ιδέα, ως Θρησκεία.
In December 2001, Rudy Giuliani, the mayor of [New York City], delivered his last mayoral speech in St Paul’s Chapel, close to the site of the shattered twin towers. “All that matters,” he claimed, “is that you embrace America and understand its ideals and what it’s all about. Abraham Lincoln used to say that the test of your Americanism was … how much you believed in America. Because we’re like a religion really. A secular religion.” The chapel in which he spoke had been consecrated not just by God, but by the fact that George Washington had once prayed there. It was, he said, now “sacred ground to people who feel what America is all about”. The United States of America no longer needs to call upon God; it is God, and those who go abroad to spread the light do so in the name of a celestial domain. The flag has become as sacred as the Bible; the name of the nation as holy as the name of God. The presidency is turning into a priesthood. So those who question George Bush’s foreign policy are no longer merely critics; they are blasphemers, or “anti-Americans”. Those foreign states which seek to change this policy are wasting their time: you can negotiate with politicians; you cannot negotiate with priests.
H Aμερική υποτίθεται πως είναι η πιο ανεκτική χώρα στο κόσμο. Ουσιαστικά όμως αυτό που κάνει, είναι πως αποτελείται από πολλούς-πολλούς μικροκόσμους. Πόσο επαφή νομίζετε πως έχουν οι κάτοικοι του Tiburon με τον μέσο Αμερικάνο πολίτη; Για να μη μιλήσουμε για τον μέσο πολίτη του κόσμου… Όσο είσαι στον δικό σου μικρόκοσμο, μακρυά από τον δικό μου, πιστεύεις στην σημαία, και δεν ενοχλείς κάποιον άλλο, κάνε ό,τι θες, πίστευε ό,τι θες. Όχι πως θα μπορέσεις να φύγεις και από τον μικρόκοσμο σου αν δεν γίνεις σαν εμένα.
Όχι ακριβώς congregatio globalis…
Σε αντίθεση, το multiculturalism της Αγγλίας μπορεί να είναι λιγότερο γυαλιστερό, όμως μου φαίνεται πολύ πιο ειλικρινές. Μπορεί να μην τους ακούτε να το διαφημίζουν συνέχεια, αλλά οι Άγγλοι επιτρέπουν πολλές περισσότερες κοινωνικές ιδιορυθμίες (από την πλευρά τους) στους μετανάστες τους, χωρίς να τους περιθωριοποιούν.
Και τι σημαίνουν όλα αυτά για την κατάσταση στην οποία είμαστε τώρα; Δε ξέρω. Κάποια άλλη φορά ίσως.
Kostaki, grafo apo to grafeio, opote grafo greeklish, please forgive me :)
Mou arese para poly ayto to kommati sou. Arxisa na anarotiemai an arage yparxoun vivlia gyro apo ayto to 8ema/fainomeno, an ta exeis diavasei, an exeis kapoia protash. Vlepeis, den ta mporo ta internitica, meta apo ligo ta matia mou kourazontai kai arxizo kai zalizomai :)
Anyway, mou arese o tropos pou ta egrapses ola ayta, o tropos ekfraseis kai h parousiash twn idewn sou. Htan omorfo kai taytoxrona me evale se skepseis.
Thanks,
Yannis
Θυμάμαι όταν διάβασα το “Future Shock” και το “Whird Wave” του Τόφλερ, πρέπει να ήταν κάπου στα τέλη του ‘80. Μου άρεσαν όλα όσα έλεγε για το πως θα αλλάξει η τεχνολογία, η βιομηχανία και ο τρόπος ζωής μας. Αλλά το κεφάλαιο που εξηγούσε ότι οι πόλεμοι του μέλλοντος θα είναι θρησκευτικοί μου είχε φανεί τότε τραβηγμένο… Πρέπει να ξαναδιαβάσω.